Ang Entablado sa Pelikulang "Tunay na Ina" (1939) ni Octavio Silos

Ang Tunay na Ina (1939) ay kuwento ni Magdalena (Rosario Moreno) na biktima ng panghahalay ni Antonio (Exequiel Segovia), isang lalaking may pagtingin sa kanya subalit hindi niya gusto. Ito ay nauwi sa kanyang pagbubuntis na hindi sinang-ayunan ng kanyang ama (Precioso Palma). Dahil sa kahihiyang idudulot ng sanggol sa kanilang pamilya at sa kanyang magiging kinabukasan pa, nagpasya ang ama ni Magdalena na ipaampon ang apo. Sa tulong ng kanilang kasambahay, ibinigay ang sanggol kay Aling Andang (Naty Bernardo).

Lumipas ang ilang taon at nakilala ni Magdalena si Roberto (Rudy Concepcion). Sila ay nagkaibigan. Subalit dulot ng kanyang nakaraan ay nag-alinlangan siyang tanggapin ang pagmamahal ng binata. Nagpasya siyang ipabatid dito ang kanyang lihim sa pamamagitan ng isang liham. Umasang siyang maiintindihan nito at mahahalin pa rin sa kabila ng madilim niyang nakaraan. Hindi nakarating ang liham kay Roberto sapagka’t hindi ito ibinigay ng kanyang tiyahin (Nati Ruby) sa takot na hindi ito matatanggap ng kasintahan. Bukod pa rito ay nangako siya sa kanyang kapatid, ama ni Magdalena, bago ito pumanaw, na iingatan niya ang sikreto ng kanilang pamilya. Nagpahayag muli ng pag-ibig si Roberto. Sa paniwalang tanggap nito ang lahat ay pumayag si Magdalena sa alok nitong pag-iisang dibdib.

Nagbunga ng anak na lalaki, si Junior, ang pagsasama nina Magdalena at Roberto. Magkagayon man ay hindi pa rin nawawaglit sa isipan ni Magdalena ang anak na nawalay sa kanya. Sa tulong ng kanyang tiyahin ay natagpuan nila ang batang si Tita (Tita Duran) na ngayo’y malaki na at naghihirap sa buhay. Ninais niyang kunin si Tita upang makabawi sa kanyang pagkukulang. Subalit hindi ito naging madali para sa kanya dahil sa pagtanggi ni Aling Andang na ibigay si Tita sa kanya. Dagdag pa sa kanyang kalbaryo ay ang pagbabalik muli ni Antonio sa kanyang buhay. Hinihingan siya ng pera na kapalit ng pananahimik nito. Sa ganitong pagkakataon ay nalagay sa krisis si Magdalena: ang pagpili sa kanyang asawa o sa anak na nawalay sa kanyang piling.

Ang pelikulang Tunay na Ina, katulad ng mga pelikulang nauna rito, ay nag-ugat sa mga kuwentong pang-teatro, partikular ay ang sarsuwela. Ang sarsuwela ay kadalasang kuwento ng pag-iibigan ng mga bida na minsa’y katawa-tawa at dinaraan sa iba’t ibang awitin o sayaw. Ang mga pangunahing bida ay napapabilang sa mga mayayaman at mahihirap. Ang naturang antas sa buhay ang minsang nagiging balakid sa mga bida na kinakailangan nilang mapagtagumpayan.
    Source: Buhat - Rudy Concepción and Rosario Moreno - Tunay na Ina (1939)
Ang Tunay na Ina ay gumagamit ng musika upang ipahatid ang nararamdam ng kanyang mga pangunahing tauhan. Ang awiting “Buhat” mula sa komposisyon ni Miguel Velarde, Jr. at titik ni Dominador Santiago ay makailang ulit na aawitin nina Magdalena at Roberto sa iba’t ibang okasyon ng kanilang buhay. Sa ganitong pagkakataon ay nagbabago rin ang kahulugan ng nasabing awitin. Ito ay awitin ng pagsinta sa dalawang taong maituturing na umibig sa unang pagkikita pa lamang; ito ay awitin ng mag-irog na ipapaabot hanggang sa dambana ang kanilang pagmamahalan; ito ay awitin ng isang ina na nagmamahal at nangugulila sa kanyang anak, at; ito ay awitin ng mag-asawang lubos ang kaligayahang nararamdaman sa pagkabuo ng kanilang pamilya.


Ang ganitong istilo ng pag-awit at paglalapat ng musika ay hindi naman tuluyang tinalikdan ng pelikulang Filipino. Mula sa entablado noong panahon ng Kastila hanggang sa musical ng Hollywood, nagpatuloy ang istilong ito. Noong dekada otsenta ay makailang ulit ding narinig ang ilang popular na awitin sa pelikulang Bituing Walang Ningning (Emmanuel Borlaza, 1985) sa iba-ibang pagkakataon sa buhay ng kanyang mga karakter na sumasalamin sa kanilang pinagdaraanan (David 2010). Ngayong dekadang ito, hindi man lubusang inaawit ng mga bida ang theme song ng pelikula ay maririnig naman ito sa mga piling eksena sa kanilang buhay, instrumental man o may halong boses ng mang-aawit. Sa Unofficially Yours (Cathy Garcia-Molina, 2012) ay tuluyan nang umawit ang mga bida upang ipahatid ang kanilang pagmamahal sa isa’t-isa gayong hindi musical ang pelikula.

Ang Tunay na Ina ay tumatawid na sa isa pang uri ng dulang pang-teatro, ang drama. Madrama ang kuwento ng buhay ni Magdalena at hindi naging madali para sa kanya ang lagpasan ang trahedya ng kanyang buhay. Siya na ang naging biktima ng panggagahasa, siya pa rin ang umani ng hirap na dulot nito: ihiniwalay sa kanya ang anak, ikinahiya ng kanyang ama ang nangyari sa kanya, nilayuan siya ng kanyang asawa nang malamang nagkaroon siya ng anak sa pagkadalaga, at namatayan siya ng isa pang anak sa mga sandaling iginugugol niya ang kanyang panahon sa anak na nawalay sa kanya. Samantalang ang lalaking umabuso sa kanya ay nanatiling malaya at nakuha pang takutin siya at maging kaibigan ng kanyang asawa.

Ito marahil ang idelohiyang nais na ipahatid ng pelikula: ang babae ang sumasalo sa lahat ng hirap na dulot ng pang-aabuso sa kanya. Bilang isang babae ay kinakailangan niyang magtiis upang marating ang ninanais na kaligayahan. Kahambing-hambing sa dinanas ni Maria, ang ina ni Hesus, na nagkaroon ng Anak sa pagkadalaga at nang lumaon ay tiniis ang hirap at sakit sa pagpaparusa at pagpatay sa Anak. Bilang kapalit ng kanyang pinagdaanan ay isang natatanging lugar sa kalangitan para sa kanya. (Ang awiting “Ave Maria” na inawit ni Magdalena sa pelikula ang nagpapahayag ng pagpapahalagang ibinibigay ng Katolikong lipunan sa kanya.) Hindi ito nalalayo sa mga turo ng Simbahan sa atin na nagbibigay-halaga sa pagtitiis sa hirap upang makamtam ang kaligayahan na maaaring makamit sa paglipas ng panahon sa mundong ito o sa kabilang buhay.

Kakikitaan din ang pelikula ng double standard na ipinapataw sa mga lalaki at babae. Ang babae ay hindi na maituturing na karapat-dapat para sa isang lalaki kung siya ay nabahiran na ng “dungis” ng iba (kahit pa ang lalaki ang nagdulot nito sa kanya). Nakakahiya na siya sa tingin ng iba at maging ng kanyang pamilya. Malaki ang simbolismong pinahahayag ng kanyang pangalang “Magdalena,” ang babae sa Bibliya na itinuturing na makasalanan at sinasabi ng ilan na isang babaeng puta. Subalit katulad ni Hesus, siya ay pinatawad Nito kapalit ng kanyang pagsisisi at pagbabalik-loob. Si Magdalena sa Tunay na Ina ay pinatawad ng kanyang pamilya matapos niyang maranasan ang hirap sa pagsasabi ng katotohanan sa asawa at sa pagkamatay ni Junior.

Isa pang umiikot na tema at idelohiya sa pelikula ay ang pagsasabi ng katotohanan at ang kahihinatnan ng pagsisinungaling. Ang katapatan ay nagdudulot ng matiwasay na pagsasama at ang kasinungalingan ay nakawawasak ng sarili at ng pamilya. Ang hindi pagsasabi ni Magdalena ng kanyang nakaraan kay Roberto nang personal ay nauwi sa kapahamakan nilang mag-asawa. Hindi ang kanyang nakaraan ang naging punto ni Roberto kundi ang di niya pagsasabi ng totoo ukol dito na maituturing na isang pangloloko. Pinagbayaran ni Magdalena ang lihim na ito nang pagkawalay sa asawa at pagkamatay ng anak. Nasalamin na rin ang ganitong pangyayari sa naunang eksena ng kasambahay nina Magdalena at sa tsuper ni Roberto. Nililigawan ng tsuper ang kasambahay subalit nagpapanggap siyang mayaman at walang asawa. Nang malaman ng kasambahay ang katotoohan ay hindi na niya tinanggap ang panunuyo sa kanya ng tsuper. Karaniwan na ang ganitong value sa mga pelikulang Filipino hanggang sa ngayon kung saan mataas ang halagang ibinibigay sa katapatan. Cliché na nga itong maitutiring subalit paulit-ulit pa ring mapapanood ang ganito uri ng kuwento sa mga pelikula, mula man sa Pilipinas o sa ibang bansa. Ang katagang “Magpakatotoo ka” ay madalas na nabibigkas sa panahong ito na isa ring ideyang nagmula sa pagiging matapat.

Ang Tunay na Ina ay isang pelikulang maituturing natin na bunga ng kanyang panahon. Nasa pananakop ng mga Amerikano noong taong 1939, may banggaang nagaganap sa mga ugaling pinahahayag ng pelikula mula sa mga nakagawiang tradisyonal na Kastila at makabagong Amerikano.

Si Magdalena ay larawan ng isang makabagong babae na tanggap ang kanyang anak kahit pa ito ay dulot ng isang pagkakamali. Subalit bilang isang babae ay hindi siya makakapalag sa patriarkang sistema. Ang kanyang ama pa rin ang nasunod sa desisyong ilayo sa kanya ang kanyang anak. Siya rin ang naging talunan nang malaman ng kanyang asawa ang kanyang pagiging dalagang-ina. Ninanais lamang niyang itama ang kanyang pagkakamali sa kanyang unang anak subalit pinagbayaran niya ito nang matindi. Sa huli ay nauwi rin ang kanyang kapalaran sa pagpapatawad at pagtanggap sa kanya (at kay Tita) ng kanyang asawa upang mabuo ang kanyang pagkatao. (May pagkakataon sa pelikula na gusto na niyang wakasan ang kanyang buhay dahil pakiramdam niya’y wala na itong halaga. Hindi siya matanggap ni Tita bilang ina at hindi rin siya tanggap ni Roberto bilang asawa.)

Sa kanyang panahon, nangahas ding magtanong ang pelikula sa kung paano bang maituturing na tunay ang isang ina. Ito ba ay sa kung sino ang nagluwal sa kanyang anak o kung sino ang nagpalaki rito. Mababaw man ang pagtalakay ng pelikula sa ganito paksa ay nagbukas siya ng isang malawak na diskurso sa isang paksa na kinakaharap ng maraming ina.

Representasyon ng makabagong lipunan ang makabagong kasuotan ng mga pangunahing karakter na napapabilang din sa angkan ng mayayaman. Sa kabilang banda, ang mga may tradisyunal na pag-uugali, mahihirap, at nakatira sa nayon ay nakasuot ng Filipinong kasuotan.

Ang teatrong pinagmulan ng pelikula ay hindi rin maikakaila sa istilong ginamit nito sa paglalapat sa pinilakang-tabing. Melodramatic subalit kalkulado ang galaw ng kanyang mga artista. Kadalasan ay nalilimitahan sila sa apat na sulok ng kuwadrado katulad ng entablado at nananatili sa gitna nito. Hinahayaan na lamang nila ang kamera na siyang lumapit sa kanila para sa kanilang close-up. Ang mga kuha ng kamera ay mabibilang din lamang sa tatlo: wide shot, medium shot, at close-up. Subalit ginagamit na rin nito ang editing techniques na nagmula pa sa Hollywood kahit pa hindi pulido ang pagkakagamit nito. May mga pagkakataong makikitang nakahinto ang isang artista at naghihintay na bigyan ng hudyat ang kanyang paggalaw. Katulad din ng mga teleserye sa panahong ito sa ating telebisyon, humihinto ang kanilang galaw bilang transisyon para sa susunod na eksena o kaya’y upang mabigyang-diin ang ekspresyon sa kanilang mga mukha.

Gumamit din ng irony ang pelikula na madalas ay nagiging sangkap ng kuwento. Kabilang dito ang pag-awit ni Tita sa isang pagtitipon, “Maligayang Pasko, araw ng kasayahan...” Subalit kaiba sa mga naunang dalawang sandali nang pag-awit niya nito, nagdurugo ang kanyang puso. Hindi niya madama ang tunay na kaluguhan ng awitin. Lumuluha siya sapagka’t nalaman niyang malubha ang sakit ni Aling Andang. Mas nais pa niyang makapiling ang ina kaysa makipagsayahan.

Isa ring teknik na ginamit ng pelikula na magpahanggang-ngayon ay ginagamit pa sa paggawa ng pelikula ay ang loveteam. Ang Tunay na Ina ay ang ikatlong pelikula na pinagsamahan nina Rosario at Rudy na bunsod ng matagumpay nilang tambalan noong unang pagkakataon (Video 48 2010).

Bilang produkto ng kanyang panahon, ang Tunay na Ina ay hindi nararapat na panoorin gamit ang modernong mata at makabagong pag-iisip. Bagkus ay dapat itong tingnan nang may halong pagkamangha sa kung paano ba nabuo ang pelikula noong dekadang ito. Bukod pa rito, ang kasaysayang napapaloob dito ang maaaring magpaliwanag sa mga kasaysayang napapaloob sa kuwento ng makabagong panahon at maaaring magsabi kung nagkaroon ba ng pagbabago o nananatili pa rin tayo sa panahong inakala nating iniwanan na natin.

(Mapapanood ang Tunay na Ina sa You Tube page ni Gobitz. Unang bahagi ng anim na paghahati ay matatagpuan dito: Tunay (1938) 1/6. Para sa mga umiibig sa pelikulang Filipino, ito ay karapat-dapat na mapanood.)



References
Book Tiongson, Nicanor G. “From Stage to Screen: Philippine Dramatic Traditions and the Filipino Film.” Readings in Philippine Cinema. Ed. Rafael Ma. Guerrero. Quezon City, Philippines: Rapid Lithographic & Publishing House, 1983. 83-94.

Film

Bituing Walang Ningning. Dir. Emmanuel Borlaza. Perf. Sharon Cuneta, Cherie Gil, and Christopher de Leon. Viva Films, 1985. Film.
Unofficially Yours. Dir. Cathy Garcia-Molina. Perf. John Lloyd Zruz and Angel Locsin. Star Cinema, 2012. Film.

Web
Cruz, Oggs. Lessons from the School of Inattention. “Tunay na Ina (1939).” Feb. 2012. Web. 17 July 2012. http://oggsmoggs.blogspot.com/2012/02/tunay-na-ina-1939.html
David, Jek. The Jek Journals Online. “The Songs of Bituing Walang Ningning.” Feb. 2010. Web, 17, July 2012. http://lifetranslated.blogspot.com/2010/02/songs-of-bituing-walang-ningning.html
Video 48. “Rosario Moreno and Rudy Concepcion in Octavio Silos’ “Tunay na Ina” (1939).” Feb. 2010. Web. 17, July 2012. http://video48.blogspot.com/2010/02/rosario-moreno-in-octavio-silos- tunay.html

Zombadings 1: Patayin sa Shokot si Remington (Jade Castro, 2011)

Here, Beki Beki! Come Out, Come Out, Wherever You Are!

Zombadings 1: Patayin sa Shokot si Remington Film Review

by Jerrick J. David and Gil Mariano M. Razon

Coming out of the controversies within the issues of mainstream versus independent exhibition, Origin8’s Zombadings 1: Patayin sa Shokot si Remington (Jade Castro, 2011) garners acclaim from its intriguing previews and peer reviews. The film may have raced on its internal quality — its narrative and concept, design, theme, cinematic cues — rather than queuing in alongside the mainstream practice of racing for star quality. The film garners acclaim in various circles, most of which are simulated over blogs and social networking and online peer exchanges. 

Zombadings 1 admittedly tackles issues of gender and sexuality towards a newer perspective. It seems reflective and, at the same time, speculative of “curing” homophobia out of a (strictly) heterosexual populace. It plays and mixes on the supposedly understood local genres: horror, romance, tongue-in-cheek humor, and most importantly, family drama—for it legitimizes the forwarding of a revisionist, yet utopic, family (accountably social) resolution.

The film opens with an ordinary day in Lucban, Quezon. Young Remington (Martin Escudero), like a walking gaydar, bursts his alarm with deliberate homophobic remarks to gay cross-dressers, effeminates, and (suspected) closeted ones, yelling, “Bakla! Bakla!” (Gay! Gay!) Heavily offended by such degradingly-toned remarks, Pops (Roderick Paulate) curses the boy: “…’Pag laki mo, magiging bakla ka!” (When you come of age, you shall become gay!)

When Remington reaches his 21st birthday, he begins to experience successive nightmares about a gay deity who gradually “converts” him to becoming a homosexual--speaking in Baklese (gay lingo) and turning him effeminate. His transformation brings forth further problems. His sexual identity now stands in conflict with Hannah (Lauren Young), the girl he sets his heart out to and corollarily, his attraction towards his best friend, Jigs (Kerbie Zamora), begins to become sexual (if not romantic). In addition, this transformation further escalates the narrative conflict because the town is haunted by a series of murder targeting gays in the community with the use of a killing gaydar machine.

Remington, facing the gradual (and horrifying, as it appears) changes, feels threatened. He confronts Pops and demands reversal of the curse. The killer’s identity is soon revealed. It happens to be someone within Remington’s not-so-distant degree circle. It is Suarez (Daniel Fernando), Ed's (John Regala, Remington's father) kumpare (closest friend), who harbors extreme hatred towards homosexuals.

Upon revelation of his identity, Suarez murders Pops. Pops’ apprentice then summons the bodies of the gay victims to avenge their deaths. They become Zombadings (gay zombies) who roam the town in search of this homophobic murderer and killing those who have wronged them along the way, as well.

Zombadings out for revenge

Zombadings 1 is advertised as pro-gays. It seeks to empower gays by giving them a movie which they can own, where their pains and struggles are focused on. Just like the heterosexual protagonist/hero in action flicks, they claim justice upon those who have wronged them on their own and not be accountable for it. Aside from that, it literally places the heterosexual lead into the homosexual’s shoes, making him feel what is like to be gay and experience the same ridicule and condescension it gets from the heteronormative society.

Unfortunately, as big as its pro-gays claim, the film can also be seen as anti-gays. It seems to understand homosexuality in its popular iconic (and mostly stereotypic) levels only. Once killed using the gaydar machine, the gays transform into a Diana Ross lookalike prompting the investigators to label the case “Diana Rose”. It utterly forwards a claim that the killing of homosexuals is synonymous to forcing them “out of the closet” or stripping them off of all their pretentions. On the other hand, Remington’s transformation is visually interpreted as a transformation from “manliness” to “effeminacy”. It purports an image of “gayness” and positions the discourse of (homo)sexuality to a mere superficial, popular, stereotype resource. It leans towards the effeminate ones rather than the representing the general population of gays.

With that said, if such machine truly existed, could gays be really determined with the use of it? The film seems to do so only on a superficial level. It seems to have focused itself on gays who are effeminates and cross-dressers when, in reality, one can be as straight looking and acting as any heterosexual man and be gay. There are others, too, who may act and look effeminate, but is heterosexual. In this aspect, as what Jessica Zafra (August 24, 2011) suggests in her article, gaydars are unreliable. One should never label people as gay based on the way they act or look. Such labeling seems to become problematic not only to gay community who are boxed inside stereotypical behaviors, but to heterosexual people, as well, whose ideas about being gay are challenged.

In the Philippines, according to J. Neil Garcia’s book, Philippine Gay Culture: Binabae to Bakla, Silahis to MSM (2008), the term “bakla” alone is problematic because it doesn’t cater to all homosexuals in the country. Not every gay person is comfortable enough to use such term since it carries stigma along with it. In his article (2004), Garcia defines “bakla” as the effeminate, cross-dressing gays who are sexually attracted to straight (macho) men. On the contrary, straight men who have sexual relationships with them are not considered bakla. By such definition alone, the film’s gaydar could be in for a lot of confusion if standards are not defined clearly. (For more on Garcia’s theories, refer to his book. For a related post of mine, read this.)

Further gay stereotypes are catered throughout the film. For instance, the town mayor expresses her alarmed stance on the killings. “Limang parlor na ang nagsara (Five parlors have already closed down)," she says. "Bukod sa mababait ang mga kababayan nating third sex, they only bring beauty, joy, and laughter wherever they go. (Aside from being kind, gays bring beauty, joy, and laughter wherever they go.)” Ed, on the other hand, equates gays with beauty pageants bringing laughter to those who watch them. The film seems to agree on the stereotypical homosexual views of the heterosexuals. They have been delegated them to bringing “joy, beauty, and laughter” to the community, negating whatever human qualities they have. In the end the film has stayed in line with such arguments by making Zombadings the designers of the town’s Zombreros, making their existence conditional as if to say, "Okay lang maging bakla basta may pakinabangan (It's all right to be gay so long as they make contributions to the society)." How many times have we heard of such statements from people who seem to tolerate gays so long as they met their conditions? Has such conditions been given to heterosexuals?

Zombadings 1 is portrayed as pro-gays. With such bias in mind, impartiality could already be questioned. It seems obvious that one's side will be highlighted more than the other. It positions the heterosexual male characters as rude and politically incorrect. They are the villains and whatever they say is wrong, nonsensical, and insignificant. (Evidently shown by the scene where Suarez’s statements against gays is drowned by the band behind him. Wrong or not, shouldn’t they be heard, too? How could there be an understanding between two groups if one shuts the other out?) The narrative poses a picture of tug-of-war, demoting the conflict to mere two-sides: a heads-on match between the heterosexual and the homosexual.

The film seems to have no clear heterosexual male models. Ed (the father) is a bum who attends to their carinderia while his wife (Janice de Belen) works as a police officer/investigator. Suarez and Serg (Leandro Baldemor) are homophobes. If not seen drinking during mid-day, they kill the gays at night. Even Remington and his friends are not to be relied upon except during drinking sessions. These men (John, Daniel, and Leandro) who were the epitome of machismo in their previous movies are made to look pathetic and incompetent.

 Janice de Belen (left) as a policewoman; Odette Khan (right) as the mayor

However, given such situation, the film could never be described as anti-patriarchy or anti-men. For starters, its women such as the town mayor and the policewomen are made to look like men, donning barong, acting butch, and looking tough. By its conclusion it’s still a (straight) man who reverses the curse by becoming gay, saving the town from further mayhem. (Ed saves his son Remington from the curse.) According to the malicious spirit who was the curse's source, only a (straight) man could sacrifice himself for the well-being of another individual. It seems to suggest that women and gays only play second to them.

The filmmakers may argue that they only have worked behind the confines of the comedy genre. Most of the times, comedy tends to veer towards stereotypes in order to get its humor across. However, a good comedy doesn’t need to rely on the limitations of the genre. It can do away with typical characterizations and yet still be funny and sensitive to its audience at the same time. While the film is admittedly hilarious and affecting, according to Nick Tiongson, a film scholar and critic, we should be wary of this kind of films for it masks its ideologies behind the laughter, making us unaware of what ideologies it truly teaches.

Moreover, in this day where people seem to be interested in everyone’s sexuality, one shouldn’t be forced to come out just to satisfy everyone’s curiosity. For in the end, it is the outed person alone who will bear the consequences of his actions such in the case of the film where outing someone means death of/for him.



References:
Cruz, Oggs. “Zombadings: Patayin sa Shokot si Remington (2011).” Lessons from the School of Inattention. N.p. 31 08 2011. Web. 21, March 2012.
Garcia, J. Neil C. "Male Homosexuality in the Philippines: a short history." I I A S N E W S L E T T E R2004th ser. 35 (2004): 13. Print.
Garcia, J. Neil C. Philippine Gay Culture: From Binabae to Bakla, Silahis to MSM. University of the Philippines Press, 2008.
Zafra, Jessica. "It’s happened. Indie movie Zombadings beats Star Cinema. (Updated with stairway)."Jessica Rules the Universe. N.p., 03 09 2011. Web. 23 Feb. 2012.
Zafra, Jessica. "Notes on the Bakla Undead, Part 1."InterAksyon News5. N.p., 16 08 2011. Web. 25 Feb. 2012.
Zafra, Jessica. "Notes on the Bakla Undead, Part 2-Gaydars are unreliable."InterAksyon News5. N.p., 24 08 2011. Web. 21 March 2012.

Sineng Pinoy sa Taong 1986-1999

Tokis Movies (Premiere Episode Hosted by Jose Javier Reyes) (AksyonTV)

Cinemalaya 2012

Oros, Paul Sta. Ana

Oros feels old and tired. It doesn't offer anything new or fresh in terms of its plot and filmmaking techniques. It feels like a rehash of anything and everything done in the last couple of years from Kubrador (Jeffrey Jeturian, 2006) to Ataul for Rent (Neal Buboy Tan, 2007). It even suggests a plot point of Joey Reyes's Live Show done in 2000.


Oros is a story of two brothers doing gambling business during wakes of dead people which unclaimed bodies they have bought themselves from funeral parlors. It isn't really a bad film. It isn't a waste of time though its plant-and-pay-off (writing technique) is quite obvious that one could easily determine what is about to happen next.


Bwakaw, Jun Lana

I have always enjoyed reading Jun Lana's blog when he used to write anecdotes about himself. It is always funny and touching at the same time. That is why I wondered why his writings (and directing perhaps) don't translate well onscreen. They are too melodramatic and contrived (and sometimes too stupid to be realistic).

However, he redeems himself in Bwakaw, a story of an old, closeted gay man waiting and preparing for his inevitable death. Bwakaw, an adopted dog that he considers his best friend, dies. He then starts living his life rather than waiting for his death, realizing that no one is too old to be who they are and what they want to be.

It is a feel-good movie that is always a hit among viewers. So it isn't a wonder why it won the Audience Choice award.


Apararisyon, Vincent Sandoval

Aparisyon is not a horror film, yet it terrificly employs a horrific situation to its characters, trapping them into the four corners of their supposedly safe environment. Violence is the last thing one could ever imagine happening to them when you live inside a convent with nuns who could already passed as saints. However, they are just human beings, and humans are very capable of doing the unimaginable to each other even within the confines of a "blessed" place.

Aparisyon is an acting piece for its four leads. Each one of them has character highlights and together they provide a great ensemble! Walang nananapaw at walang nasasapawan. It is probably because each character's arc is given enough attention to flourish and is well-detailed. Every breaking down moment is heart-wrenching. Every falling tear has a reason. And every tear withheld has a cause.

If the Best Actress and Best Supporting Actress trophies were given to the four women of Mga Mumunting Lihim (Joey Reyes) under the Director's Showcase, then the New Breed trophies should be given to Fides Cuyugan-Asensio, Mylene Dizon, Jodi Sta. Maria, and Raquel Villavicencio, as well! No doubt that Anita Linda (Sta. Niña, Emmanuel Quindo Palo) is a great actress, but Aparisyon's four women have given much excellent performances for their characters. 'Yung breakdown scene lang in Jodi (as Sr. Lourdes) has transformed from anger to pain and from high to low in a matter of seconds!

Though set in a convent, the film is never preachy or religious. It seeks answers to questions of faith and fate; of trust to a higher-being and self-reliance; of hatred and forgiveness of one's self. This film is affecting!


Mga Dayo (Julius Sotomayor Cena)

Mga Dayo is an unromanticized look at how it is like being acquired citizens in a foreign country. Life abroad is not always a bed of roses for some. Despite living a life of wanted prosperity comes a life of sadness and alienation. Subtitled Resident Aliens, it is very fitting to what the characters are going through.

Ella (Olga Natividad) feels alienation from work. Though dedicated, she detaches herself from the work she does. She goes through it as something she needed to do to get by, but it isn't her. It isn't what she is about. Miriam (Janela Buhain) just got her green card. But at what cost? She feels empty and alone despite being surrounded by people. Alex (Sue Prado) dreams of staying in Guam, and she is about to do something that doesn't feel right by her own standards.

Based on the stories of people he knows, writer-director Cena relates that he himself suffers from alienation. Despite being a citizen, you are tagged as alien in a country that will always feel distant to you and cold.

This is a picture of people living abroad that is seldom seen in Philippines movies.

The Animals (Gino M. Santos)

How does one answer the question, "Did you like The Animals?"

The Animals undoubtedly has the most beautiful cast, yet it portrays an ugly picture worst than what the recent Pinoy Big Brother Teen Edition had shown. It is bleak, dark, and disturbing to the core. It is the Philippine version of Larry Clark's Kids (which, according to the director, was one of his inspirations for the film). It shouldn't be taken lightly or be looked at as just a film if indeed it portrays what some of these kids from that wealthy part of town really are. It is a downer and a shocking revelation about what Rizal considered as "pag-asa ng bayan." Tunay ngang matagal nang nabigkas ni Rizal ang mga salitang iyon at kung sakaling nabubuhay siya ngayon at napanood niya ito, maaaring napanganga rin siya sa pagtatapos ng pelikulang ito. If one was not shaken with the picture that the film paints, then he just doesn't seem to care about what it is trying to say.

Still, to answer the question, I'd say that I like it for being bold and daring! There hasn't been this kind of film in the Philippines that dared shed light on the lifestyles of affluent children. This is "high society porn" at its best (or worst)! Do I like it for its ugliness, definitely not! But this is one of the harsh realities of life--opposites pulling each other out in extremes: the good and the bad, the beautiful and the ugly, the best and the worst.

This is the kind of film that lingers on one's mind even after the credits are done. While most are concerned about the kids committing crimes to other people (because of poverty), here are kids hurting each other just because they feel like doing so or bored out of their wits! Mabuhay ang pag-asa ng bayan!

(While I was waiting for a taxi ride, I heard a girl talking on the phone saying that she's afraid to ride the taxi just because of what she had seen in The Animals! Congrats, Gino, for scaring the hell out of these kids!) 

Unofficially Yours (Cathy Garcia-Molina, 2012)

This is my sort of "unofficial" review of the film through the Twitter conversation I have with a friend.

@sineasta: Despite the contrivance and too much drama, ayos ang Unofficially Yours!

@sineasta: Question lang sa Unofficially Yours: So pano na ang pangarap at naghihintay na trabaho sa Singapore kay Ces? Dedma na dahil sa "love"?

@ANGELsLegions: implied =)

@sineasta: Is love the be all and end all of every human existence?

@sineasta: @ANGELsLegions implied, so di na siya aalis? dahil ito sa pag-ibig? ito ang ideology ng pelikula. iiwan ang lahat ng babae para sa love.

@megmarc: @sineasta pwede oo, pwede hindi. pwede naman sila magsama sa SG eh.

@sineasta: @megmarc it's very bituing walang ningning. nasa panahon uli tayo na sinasabing iiwan ng babae ang lahat para sa lalaki.

@megmarc: @sineasta survival and the pursuit of happiness.:-D

@sineasta: @megmarc false happiness, eh. so all along, ang pinaghihirapan niya para sa singapore ay pagtatago lang sa tunay na

@sineasta: @megmarc nabasa mo na review ni phil dy? natumbok niya! "Nice Isn't Everything"

@megmarc: masyadong unique si ces. walang drama. konti lang ang ces sa tunay na buhay. madrama ang pinay or women in general lalo na pinay.

@sineasta: @megmarc tama ka riyan! pero sa huli, she succumbs to stereotype! na lalaki lang din ang magpapaamo sa kanya at magpapalambot.

@sineasta: @megmarc maganda naman siya as a movie. na-enjoy ko. but beyond that, ano ang sinasabi sa atin ng pelikula? ano ang tinuturo niya?

@megmarc: @sineasta ang lesson for me is not to give up on love diba. yung sinabi ng mommy ni ces sa kusina.:-D

@sineasta: @megmarc yes, but at the expense of what? complicated ang situation nila kasi nga aalis siya. yet sa dulo, parang her dreams don't matter na

@megmarc: @sineasta hmmm. hanging naman yun. the ending i think was ces opened herself to another love. love over career ba yun? not sure.

@sineasta: @megmarc love over career? kitams. yun ang ideology na sinasabi ko esp pagdating sa babae. sila ang nag-give-up ng career. very bituin nga.

@sineasta: @megmarc pwede naman sa dulo, magpahaging. macky will ask, "teka, aalis ka pa ba?" tas sasagot si ces na pag-iisipan niya. kahit pahaging lang

@sineasta: @megmarc just to show na may options siya bilang tao at bilang babae. na hindi siya nakatali sa pag-ibig lang.


@megmarc: @sineasta shet. sobra ang analysis mo. hehehe! deep.:-D

@sineasta: @megmarc ganyan ang turo sa film sch esp ni nick tiongson! mas delikado raw ang ideology ng mga nakakaaliw na pelikula kc di mo mapapansin

@megmarc: @sineasta that's the role of critics i guess or scholars. Movies are there to entertain pips. Bonus na yung mapaisip or mamulat ang audience

@sineasta: @megmarc pero ingat din. kasi the more na paulit-ulit mo napapanood ang ganitong tema, the more napapasok sa subconscious mo 'yung ideologies

The Parallel Lives of Insiang (Lino Brocka, 1976) and Isla (Celso Ad. Castillo, 1985)

Kung itinuring ko ang Silip na porn version ng Himala, ang Isla ang sa Insiang.

Kung sakaling sipagin, I might write something about Himala and Silip, but for now, here's my take on how Insiang's and Isla's lives (and the people around them) intersect with one another.

Setting

Insiang (Hilda Koronel) lives in a squatter's area. Masikip, masukal, maputik, at matao ang lugar nila. Maski ang tirahan nila ng kanyang ina ay tinutuluyan ng mga kamag-anak noong umpisa. Everywhere you go, there's people. Ang lakas maka-asthma attack! Mahirap huminga. Mahirap gumalaw. Kita ng lahat ang kilos mo. Pinagpipiyestahan. Ginagawang almusal.

Si Isla (Maria Isabel Lopez) ay nakatira sa isang isla. Napalilibutan ng malinis na tubig na di tulad ng lugar nina Insiang kung saan upang magkaroon ng tubig ay kailangang mag-imbak sa tuwing may tulo sa gripo o pumila sa pag-iigib sa poso. Kina Insiang, may ilog man, madumi ito at walang buhay.

Bilang isang isla, ang lakas maka-claustrophobic ng lugar nina Isla. Malayo ito sa kabihasnan. Kakailanganin pa ng bangka upang lisanin ito. Tatlo man lang din sina Isla sa bahay kasama ang kanyang lolo at lola, lubhang nasisikipan siya rito. Tila sinisilaban ang kanyang pagkatao sa tuwing nananatili siya rito. Paraiso ang tingin ng isang dayo rito. Subalit hindi para kay Isla.

Katulad nang sa squatter's area, magkakakilala rin ang mga tao sa isla. Mayroon silang pinapanatiling conservative values, at sa tuwing magkakamali ay kinukumpisal nila ito sa paring dumadalaw sa kanila minsan sa isang buwan. Minsan ito ay nagiging facade na lamang. Taliwas ang sinasabi sa ginagawa. Kaiba sa mga tao sa squatter's area kung saan what you see is what you get ang drama nila. Walang kiyeme. Walang arte.

Desire

Iisa lamang ang nais nina Insiang at Isla, ang magkaalis sa kani-kanilang lugar at magpakalayo-layo sa mga taong pinaliliit ang kanilang mundo. Maski ang kani-kaniyang dahilan ay di nalalayo sa isa't-isa.

Si Insiang ay nasasakal at nasusuklam sa kanyang ina na si Tonya (Mona Lisa). Simula nang iwan sila ng kanyang ama para sa ibang babae ay naging malupit na ito sa kanya. Dala siguro ng labis na pagmamahal ang labis na pagkamuhi ni Tonya sa kanyang asawa. Ang kanyang muhi ay nabubunton niya sa anak nang di niya namamalayan. Because of that, Insiang learns to resent her even more especially when Tonya brings Dado (Ruel Vernal), her lover, home.

Naiipon ang mga sama ng loob ni Insiang at nag-iigting lalo ang ninanais niyang paglayo. Gagawin niya ang lahat upang makaalis sa pusaling kinaroroonan niya. Dagdag pa rito ay ang dahilang pinagnanasahan siya ni Dado.

Si Isla naman, bagama't nakakaramdaman ng pagmamahal mula sa kanyang lolo Kadyo (Joseph de Cordova) at lola Gare (Angie Ferro), ay napapaso sa kaniyang pinaglalagyan. Bata pa lamang siya ay hinihipuan na siya ng kanyang lolo. Hindi niya magawang magsumbong sa kanyang lola dahil ang pakiramdam niya ay di siya pakikinggan nito. Bilang isang taong may mataas na pinag-aralan sa paaralan at tinitingala sa isla, mataas ang tingin ni Gare sa kanyang asawang si Kadyo. Kaya katulad ni Insiang, nagpupuyos din ang damdamin ni Isla na makalabas ng isla.

Action Taken

Nang gabing gahasain ni Dado si Insiang at di paniwalaan ng kanyang ina, nilapitan niya ang kanyang kasintahang si Danny (Rez Cortez) upang itanan siya. Alam niya na malaki ang takot nito kay Dado, but she takes the risk. She feels desperate. Wala na siyang makapitan.

The night she gives herself to Danny, she cries. Iniyakan niya ang puring iningatan niya na kinuhang pilit ni Dado at kusang ibinigay na kay Danny. Iniyakan niya ang pag-asang naglaho. Iniyakan niya ang kalayaang hindi buong magiging kanya.

Subalit sadyang walang bayag si Danny. Iniwan siya nito nang walang pasabi matapos makuha ang kanyang pagkababae.

She returns home and decided to take her fate into her own hands. Hindi na siya aasa sa iba upang makamit ang kanyang gusto kahit pa may purong pag-ibig na inaalok ang kanilang kapitbahay sa kanya.

Deadma sa iisipin ng iba at sasabihin ng kanyang ina, kumabit siya kay Dado. Kay Dado na nakipagrelasyon lamang sa kanyang ina upang maangkin siya. Kay Dado na lubha niyang kinamumuhian. Kay Dado na nangakong mag-aahon sa kanyang sa putikan. Kay Dado na siyang dahilan ng pagkalublob niya sa naturang putikan.

Si Isla naman ay ginamit na kasangkapan ang kanyang katawan upang makamit ang kanyang ninanais. Una niya itong ibinigay kay Aldo (Paquito Diaz) na nangakong isasama siya sa paglisan nito sa kanilang isla. Iiwan na nito ang kanyang asawa. Gayunpaman, nang malaman niyang may kinasamang iba ang kanyang asawa, nagwala ito at napatay ng kalaguyo ng kanyang asawa.

Masamang-masama ang loob ni Isla. Ang ticket na binayaran niya paalis ng isla ay naglaho. Inamin niya sa hepe (Vic Diaz) ang kanyang ginawa. Pinahiwatig niyang sasama siya sa kanya basta ipaalam lamang nito ang oras ng kanyang pag-alis. Tempted, the officer told her where he is staying and when he is planning to leave.

Once again, Isla offers herself to the officer. Pero hindi niya nakayanan ang nais nitong ipagawa sa kanya. She gets out of the deal by hurting herself.

When she gets home, lola Gare tells her na hindi nila tunay na anak ang kanyang ama. Inampon nila ito upang matigil na rin ang pangungutya ng pagiging baog na nakukuha niya kay Kadyo. Feeling both opressed, Isla hugs her and cries.

May dumating na NPA sa isla. Nakilala niya si Sonny (Joel Torre) na gusto nang tumiwalag sa grupo at magkapamilya. Sagot sa kani-kanilang dalangin, ninais nilang magsama. Subalit nang sila ay palayo na, nabaril at napatay ng militar si Sonny.

Naging desperado nang lalo si Isla. Sa pangako ng kanyang lolo na dadalhin siya sa Maynila ay bumigay siya. Siya na lang ang nakikita niyang pag-asa sa lumalala niyang sitwasyon. Maaaring naisip niyang hindi naman sila tunay na magkadugo, hinayaan na niya ang kanyang lolo na angkinin ang kanyang katawan nang tuluyan.

With such desperation, who will be saved and get to have the freedom she wanted, and who will continue to suffer with the actions she has taken?

Conclusion

Inamin ni Insiang kay Tonya ang relasyon niya kay Dado. Hindi ito matanggap ni Tonya. When she witnesses how loving Dado is to Insiang, she takes her scissors and stabs him in the back several times. Insiang then frees herself from both her mother and Dado. Nakulong si Tonya at namatay si Dado.

When she visits Tonya in prison, Insiang expresses her love to her mother. Pero matigas si Tonya. Hindi niya makuhang magpahayag ng pagmamahal sa anak. Nakakulong siya sa pagkamuhi at galit sa mga taong nangloko at nanakit sa kanya.

Insiang walks out of the prison. Malaya na sa kanyang ina...

Di tulad ni Tonya, nang makita ni Gare ang ginagawa ng asawa sa apo, hindi niya makuhang magalit ng harap-harapan dito. Bagkus ay pinagbuntunan niya ng galit ang koleksiyon nitong plaka. Sinira at binasag isa-isa. Subalit sadya nga yatang mahal niya si Kadyo ng sobra-sobra kaya maski sarili niyang kamatayan ay gusto niyang ang asawa ang magpataw sa kanya.

Samantala, punong-puno naman ng pagnanasa si Kadyo kay Isla na handa niyang iwan si Gare para sa itinuturing na apo. Sakay sa ferris wheel dala ng karnabal ng araw na iyon, inatake sa puso si Kadyo habang kasama si Isla.

With that, Isla frees herself. Nagtampisaw siya sa dagat nang nakahubad at nagpagulong-gulong...

Dalawang mukha ng babae, iisa ang nais. Sino ang naging tunay na malaya sa kanilang dalawa?

Dalawang mukha ng kamusmusan ng kababaihan, niyurakan ng malisya ng mga kalalakihan. Sino ang tunay na nagwagi sa laban niya?

Sa larangan ng pag-ibig, sino ang tunay na nagmahal at sino ang nagpaalipin kina Tonya at Gare?

Sa pelikulang nagsasalamin ng lipunan, sino ang nagtagumpay? Si Lino Brocka ba para sa Insiang (1976, sa panulat ni Mario O' Hara) o si Celso Ad Castillo para sa Isla (1985, sa panulat ni Jose Javier Reyes)?

Ang Isla ay supposedly representation ng bansang Pilipinas at ng mga taong sumakop at gumamit dito. Patuloy na niyuyurakan ang kanyang dangal ng mga dayuhan at maging ng sarili niyang mga tao, simbahan, at gobyerno. In that respect, naipahayag ni Castillo ang nais niyang iparating.

Pero bilang isang tao si Isla at isang pelikula, maraming naging pagkukulang si Castillo. Ang mga tauhan niya ay alipin ng kanilang desires of the flesh. Lahat ng kalalakihan ay nagnanasa kay Isla at halos lahat ng kababaihan ay nakatuon sa kanilang makamundong pagnanasa. Walang nag-iisip. Walang nakakaramdam. Maski mismong si Isla ay gagawin ang lahat upang masunod lamang ang kanyang gusto kahit pa ibigay ang sarili sa kung sinu-sino.

Porn, first and foremost, ang pelikulang ito kaya naging secondary na lamang ang katauhan ng mga karakter nito. Pilit na nagpapakalalim, pero superficial lamang ang lahat katulad ng mga karakter na umiinog dito.

Si Insiang naman ay nagsasalarawan ng mga kababaihang pilit na iniingatan ang sarili at pinagbubuti kahit pa di ito sumasang-ayon sa kaniyang kapaligiran. Hindi siya nagpapakalugmok sa kinakasadlakang lusak, bagkus ay lumalaban at pinagtatanggol ang sarili. Hindi siya alipin ng kanyang pagnanasa.

Forever and a Day (Cathy Garcia Molina, 2011)

In 1997 Sharon Cuneta won the Best Actress trophy for Madrasta in all major award giving-bodies in the Philippines, making it a grand slam winning. Despite such achievement, the Megastar failed to even get a nomination from the Young Critics Circle (YCC), a group boasted of learned, professional individuals from the academe and the arts which aim to pay attention not only to the technical aspects of film, but also the underlying significance behind them. Hindi mahalaga sa kanila kung balde-baldeng luha ang ibinuhos ng artista sa isang pelikula kundi ang dahilan kung bakit nila ito ginawa. Kahit pa ito ay isang patak ng luha lamang, kung may pinanggagalingan naman, pasok ito sa kanilang panlasa.

In YCC's book called "Sampung Taong Sine: Philippine Cinema 1990-1999", it explained that despite the title role, Mariel (Sharon) was not the central character, but Edward (Christopher de Leon). Sa kanya uminog ang mundo ni Mariel. Siya ang naging dahilan ng paulit-ulit na pagtangis niya. It was only when Edward came into full circle that Mariel had surpassed her own struggles. The film may had painted a different color for step mothers, but it had remained inside the box in its depiction of women. Sharon seemed to go out of the character every now and then when she goes from being the tough head of an advertising firm then a yielding wife at home. (Valerio, p. 35)

While I could see the point in Valerio's arguments in terms of characterization, should the writing (or even the direction) be faulted for this? Didn't the Megastar gave the best that was asked of her to deserve even a citation when it wasn't even a bad performance? She stepped-up her A game the way she hasn't did before.

This is what Oggs Cruz (a film critic) and I had talked about one time about the works of Olivia Lamasan. They may be technically-polished, but overall they end up confusing and lacking focus.

In Milan (2004) the story focus shifts from Lino (Piolo Pascual) to Jenny (Claudine Barretto). There was no clear-cut distinction as to whose character the audience should follow. In In My Life (2009), I found Shirley Templo's (Vilma Santos) character's too ambiguous. Sa umpisa ay tila ang dapat niyang matutunan ay mag-adjust sa makabagong mundong kanyang kinabibilangan. Subalit sa huli lamang niya malalaman kung anong klase siya ng ina sa kanyang mga anak at doon magmumula ang kanyang pagbabago. We were made to go through her tedious journey only to find out a different lesson she had to learn.

In her latest release, In the Name of Love (2011), it is the theme that seems baffling. It is a love story caught in a tumultuous socio-political background, the kind that Lino Brocka used to make. If he indeed helmed the said film, malinaw ang kapupuntahan nito.

Napakaraming interesanteng karakter sa pelikula na hindi nabigyan ng sapat na attensyon. Bagkus ay naging palabok lamang sa masalimuot na relasyon nina Emman (Aga Muhlach) at Cedes (Angel Locsin). Kaya naman nagtapos ito sa isang nakakaumay na tamis na pagkakatuluyan ng dalawang karakter na maituturing na bitter ending at hindi happy ending. Parang isinakay tayo sa isang grandiosang roller coaster na imbes na na-enjoy natin ay pinasuka tayo sa pagtatapos nito at pinasakit ang ulo.

Sa state of confusion din nagtapos ang kasalukuyang pelikula ng Star Cinema na Forever and a Day (2001) sa direksiyon ni Cathy Garcia-Molina. When the movie cues for the closing credits, I heard someone say, "Ang pangit ng ending." I could only surmise the reason behind such comment.

For one thing, the burial scene was abrupt. Yes, it was bound to happen. However, the scene prior to that didn't give the audience enough time to prepare for such an event. Technically, the camera shot from above the bed of the two leads explains it, but it was lacking the emotions needed for one's release.

Second, the last scene seems to suggest the celebration of Raffy's life with the people she has touched and the things she has done. But this movie isn't Pay It Forward or any movie with such concept. Aside from her family, Raffy only made a significant difference to one person, i.e. Euge. And without Euge's fresh attitude towards her in the beginning, they wouldn't make a connection. Or Raffy might not be able to conquer her fears even. It was Euge who moved her, the same person who encouraged her to continue fighting her disease. Without him, she might not be able to pursue the things she wanted to do. But, her biggest contribution was teaching Euge the art of letting go; to know when to stop; to understand that giving up doesn't mean defeat rather a courageous act of accepting one's weakness.

Nevertheless, this isn't to say that Forever and a Day (and the rest of the films I've mentioned) is a bad film. It is entertaining enough as it goes through its motions of romantic encounters between the two leads till complication arises between them. It delivers enough emotions that'll bring out smiles and tears every now and then. 'Yun nga lang, the stops it made along its journey didn't contribute well to the overall outcome of the experience.

---

Much has been said about KC's acting and her box-office bankability. I believe that KC can act, contrary to what others say na bano siya pagdating sa aktingan. She just needs a little fine tuning in delivering her lines and emotions. Dahil galing s'ya sa teatro, di maiiwasang maging malaki ang kanyang mga galaw at emosyon at kailangang maging aware siya rito, maging ang kanyang direktor. Fortunately, in this movie, she managed to control her emotions well. Subdued acting and refined delivery of dialogues. Phil Dy, in his review, says "she seems to do weel when paired with directors that really care. Given instruction, Concepcion thrives."

There's a lot of room for improvement still. There are parts of the film na hindi ko masyadong maramdaman ang emotion niya particularly the zip line sequence. I can't say if it was her fault or the way the scene was written or directed. Pero hindi sapat para sa 'kin ang pinakita niyang expression ng Acrophobia. Ibang-iba sa rafting scene kung saan ramdam na ramdam mo ang imminent danger ng sitwasyon. (Siguro nga ay sa direksyon ito nagkulang.)

I felt that KC's character details were not paid much attention. Hindi siya mukhang may sakit. Malusog at malakas siyang tingnan sa kabuuan ng pelikula kahit pa noong nag-undergo na siya ng chemotherapy.

With that said, in terms of box-office appeal, hindi man ito maging gaanong malakas ay hindi dapat ito isisi kay KC. This is a Sam Milby film! Isa lang siya sa mga karakter sa tutulong upang mabuo ang pagkatao ni Euge katulad ng mga kapamilya nito, kaibigan, at katrabaho. Sa tingin ko nga ay hindi magbabago ang appeal nito kung sakaling ibang artista ang ginamit.

Photos are from Forever and a Day Press Photos

Related reviews: Phil Dy's "Another Version of Happiness"

Oggs Cruz's Forever and a Day (Cathy Garcia-Molina, 2011)

You Again (2010)

Watching You Again brings me back to the times of watching Desperadas Parts 1 & 2 where good and able actors act desperately to save a desperate film. The concept was good enough, but it wasn't backed up by a good script. They had to rely on poorly-written antics and jokes that bordered on slapstick most of the times. Further, its heart was not in the right place. When the characters tried to make amends at the end, you'd barely feel for them. Even the main bully (Odette Yustman) in the film didn't know where to place herself properly. She seems to be suffering from split-personality wherein she goes back and forth into being a good person and a bully.

The last scene, though, between Betty White's and Cloris Leachman's characters were more interesting than the rest of the film. Too bad that it was just part of the epilogue. They had better lines than the main characters.

Olivia Lamasan's In the Name of Love (2011, Trailer)

I am not loving the trailer. Parang TH mag-elicit ng tamang reaction sa audience. It's too melodramatic for my taste. If not because it was an Olivia Lamasan film, I would totally lose all hope on the film. But because of her, I still have my reservations on it. Pero andu'n ang dating sa akin na parang basta lang maipalabas ang pelikula kaya ito tinapos.

Aga Muchlach looks old and tired. He has been doing the same roles over and over again and has the same exact look in his eyes in every film! After Sa Aking Mga Kamay, he has never done any anti-Aga role. Kulayan man niya ng jejemon color ang buhok niya, siya pa rin si pa-tweetums Aga since Bagets days.

Angel Locsin looks plump and uninspired. Walang buhay ang kanyang mga mata.

Jake Cuenca looks misplaced.

I wish I am wrong. We have yet to see the film on May 11. Pero sana lang, lagyan naman ng buhay ang trailer. Ang luma-luma, eh.

Isang Kuha sa "Anak" (Rory Quintos, 2000)

Ito ay mula sa pelikula ni Rory Quintos.

Natapos na ang madamdaming paghaharap nina Vilma Santos at Claudine Barretto bilang isang ina at anak na may kinikimkim na sama ng loob sa isa't-isa. Ibinuhos ni Vilma ang kanyang nararamdamang pangungulila kay Claudine sa mga panahong wala siya sa bansa. Humingi siya ng pang-unawa sa anak.

Matapos nang mabigat na tagpong iyon ay nagsumamo si Claudine sa ina. Simpleng pagtitimpla lang niya ng kape ay nangangahulugan na na humihingi siya ng tawad. Ito ang kanyang peace offering. Ito ang kanyang pagtaas ng white flag.

Pinaliwanag niya ang kanyang nararamdaman. Humingi rin ng tawad si Vilma sa kanyang mga naging pagkukulang sa anak.

Umiyak si Claudine. Sa eksenang ito ay maaaring hinayaan niya lang tumulo ang kanyang luha. O di kaya'y panahid ng kamay ang luha. Subalit pinili ni Rory Quintos ang ganitong kilos. Bakit kaya?

Dito lumabas na kahit pa maraming pinagdaanan si Claudine sa kanyang buhay, nananatili siyang bata na nangangailangan ng kalinga ng kanyang ina. Para siyang isang bata rito na nagsusumbong sa kanyang ina; naghihintay na yakapin siya upang maibsan ang sakit ng kanyang kalooban. Ito naman talaga ang kanyang hinaing sa ina. Wala ito sa mga panahong nagdadalaga siya at nangangailangan ng gabay ng ina. Nahinog siya nang pilit. Magkagayu'n man, di niya ito matatakasan. Babalik at babalik siya sa pagkabata.

Ganito ka-importante ang isang galaw sa pelikula. Parang isang painting na naglalaman ng malalim na kahulugan. A good director knows that.

Pagbabasa sa Isang Eksena ng "Ang Lalaki sa Buhay ni Selya" (1997)

Ang eksena na ito sa pelikula ni Carlos Siguion Reyna na Ang Lalaki sa Buhay ni Selya ay nagmumula sa eksena kung saan inalok ni Ramon (Ricky Davao) ng kasal si Selya (Rosanna Roces). Nangungulila si Ramon sa pag-alis ng kanyang lover, samantalang masama ang loob ni Selya sa di pagpapakita sa kanya ng kanyang kasintahan. Nasa krisis siya ng kanyang buhay--kung lilinasin ba ang lugar na iyon o tatanggapin ang alok ni Ramon. Ang magiging desisyon niya ang magpapabago ng kanyang buhay.

Sa boarding house na tinitirhan niya na pinamamahalaan ng tiyahin ni Ramon na si Piling (Eva Darren) ay nagbalik siya. Binabasa niya ang sulat ng kasintahan habang kumakapit sa kanyang alaala. Sa labas ng silid ay ang kanyang mga boardmates na lalaki, nag-iinuman at nagkakasiyahan ng umagang-umaga.

Pumasok si Piling. Binulyawan ang mga kalalakihan. Pinuntahan niya sa silid si Selya, tiningnan sandali. Bilang isang pakialamerang tiyahin ni Ramon at kasera ni Selya, kinuha niya ang isa sa mga sulat at pilit na bubuksan upang basahin. Pinigil siya ni Selya. Isa siyang pribadong tao at ayaw niyang pinakikialaman ang kanyang buhay. (Sa mga susunod pang eksena, magbabago ang ugali niyang ito. Magiging bukas siya at bulgar.)

Winika ni Piling na piliin ni Selya si Ramon. Nagtawanan ang mga kalalakihan sa labas. Hindi ito sadya. Nagkataon lamang ito at sinasabing mali (at katawa-tawa) ang suhestiyon na iyon ni Piling.

"Ano bang klaseng lalaki ang hanap mo?" ang retorikal na tanong ni Piling. "Katulad nila," referring to the men outside, "katulad ni Bobby?"

Walang maisagot si Selya.

Tumayo si Piling. Isasara na niya sana ang pinto upang bigyan ng privacy si Selya, subalit hindi niya itinuloy. Gusto niyang ipamukha ang uri ng mga lalaking nasa labas kay Selya.

Nagpatuloy ang ingay ng mga kakalakihan. Narindi si Selya. Tumayo siya at isinara ang pinto. Kasabay nito ang paggawa niya ng desisyon. Hindi na niya tatanggapin ang mga ganoong uri ng mga lalake sa kanyang buhay. Isasara na niya ang Bobby chapter sa buhay niya. Pipiliin na niya si Ramon, isang matino at disenteng lalaki.

Titigil ang eksena sa anino ni Selya sa isang puting dingding. Ito ay nangangahulugang hindi ito talagang pagsasara sa kanyang buhay, bagkus ay hahabulin siya ng kanyang magiging desisyon na parang isang anino. Nagdedesisyon siya sa dilim; nang walang kasiguraduhan. Kapag dumating ang puntong haharap na siya sa anino ng kanyang buhay ay maaari siyang tumakbo sa kanyang desisyon o panindigan ito.

Watch: "Bata, Bata... Paano Ka Gagawin?"

"Bata, Bata... Paano Ka Gagawin?" Online Premiere

Bata, Bata... Paano Ka Gagawin? premieres online on March 16!

Starring:
Joey Paras
Geng de los Reyes-Delgado
and
Ms. Gigi Locsin

Introducing:
Aries Hermoso



Written & Directed by:
Jerrick Josue David
Producer:
Myrna C. Josue
Assistant Director/Production Design:
Acy Ramos
Director of Photography/Light Designer:
Don Santella
Make-up Design/Gofer:
Rhea Zaratan
Location Manager:
TJ Parino
Stills Photographer:
Gilbert Sococ
Editor/Sound Design:
Adam Joseph
Talent Coordinator:
Danni Ugali



Sineasta Productions
2011

SENIOR YEAR

MMFF 2010

Nakalimang MMFF entries ako this year for the first time. It wasn't planned. It was also not because I was looking forward to seeing so many entries this year. It just so happened that I was feeling stressed with school works that I needed to de-stress. Watching movies does that for me, whether sa sinehan o sa DVD; whether maganda ang pinapanood ko o tamang pangpalipas-oras lang. It takes my mind off the stress and gives me enough time to relax and rethink about my options re the stressors.

Since I have only seen five films such as Dalaw; Rosario; Shake, Rattle and Roll 12; Tanging Ina Mo (Last Na 'To!); and RPG, sa kanila rin magbe-base ang judgments ko re the following categories. More than the winners themselves, mas nadismaya ako sa turnout of nominees. Pakiramdam ko ay hindi nakita ang tunay na kagalingan ng ilang taong kalahok sa festival dahil sa mga biases na mayroon ang mga hurado. May mga nakita silang maliliit na maling detalye sa ilang pelikula at performances, pero hindi nila nakita ang mga 'yun sa mga pinanalo nila. Besides, dahil na rin siguro 'yun sa background ng judges mismo.

Anyway, among the five films I've seen, eto ang judgments ko:

Best Picture: RPG

Matino ang nilalaman at sinasabi ng RPG. Hindi siya preachy at subtle lang ang values na tinuturo niya sa mga kabataan ngayon at maging sa mga magulang nang nasabing mga kabataan ngayon. Itinuturo nito ang kahalagahan ng physical activities hindi lang sa overall na kalusugan ng mga bata kundi maging sa kanilang pakikisalamuhang sosyal sa kanilang mga kaibigan at kalaro. Ang mga mabubuting asal na natututunan nila sa pakikipag-interact sa kapwa nila tulad ng sportmanship at cooperation ay hindi nila makukuha mag-isa at maaari rin nilang ma-apply sa tuwing nakikipaglaro o nakikipag-usap sila online.

RPG promotes Pinoy culture, as well, by (re)introducing Pinoy games to children na tutok na masyado ngayon sa TV, computer games, and online games. Isa sa nakakatawang linya ngunit malalim ang sinasabi ay 'yung tanungin ng isang bata kung ano ang piko. Simple lamang ito kung ating iisipin, subalit pinapakita nito kung pa'no namamatay ng unti-unti ang ating Pinoy street games. Sa mga magulang na hindi nakagisnan ang mga larong tulad nu'n, hindi na rin nila maipapasa ang ganu'ng kultura sa kanilang anak. Sad to say, baka dumating ang araw na sa paaralan na lamang at pahina ng mga libro malalaman ng mga bata ang tungkol sa mga ganu'ng laro.

At para naman sa mga nakaranas maglaro ng Pinoy games, this movie brings back childhood fun memories. It will give you a smile remembering the days na umuwi kang sugatan dahil sa pagkadapa mo several times playing Patintero o Football, na pinagalitan ka dahil sa sangsang ng amoy mo dahil nakabilad ka sa araw ng buong maghapon, o na matulog kang madungis dahil hindi mo na kayang maligo pa dahil sa pagod.

Itinuturo rin ng RPG ang di magandang dulot sa pagkalulong sa online games. Binibigyan ng warning ang mga magulang na i-monitor ang activities online ng kanilang mga anak. While technology could bring families together lalo na 'yung pinaglayo ng distansya, it could also destroy a family's well-being.

Compared sa MMFF Best Picture winner na Tanging Ina Mo (Last Na 'To!), mas di hamak na maraming sinasabi ang RPG na hindi dinadaan sa kalokohan at pagpapatawang walang saysay.

Best Director: Jerrold Tarog/Luis Suarez

Jerrold Tarog's Punerarya is certainly the best feature among the last few Shake, Rattle, and Roll episodes combined together that came out lately. Hindi siya nakakatakot per se, but he was able to deliver a creepy atmosphere and eerie feeling to the material. Moving camera shots pa lang niya, panalo na! Mararamdaman mong pinag-isipan ng husto at pinlano. May vision. And there was certainly a wider feeling to it--na pelikula talaga ang pinapanood mo at hindi isang horror episode lamang sa TV.

Kadalasan ngayon sa pelikula, dahil mula sa TV o nagdidirek sa TV ang mga direktor, hindi nila maalis sa kanilang sistema ang TV directing style. Sandamakmak ang close-up shots, taking away the grandiose feeling a film gives.

Biased ako kay Jerrold kasi paborito ko siya sa mga new directors lately. Ever since I've seen his Confessional, napahanga na niya ko. Hindi siya pretentious as some other directors are. If not him, I'd go for RPG's Luis Suarez for reasons I've given about the film. Di biro ang magdirehe ng animation at maayos na naitawid ito ni Luis. It may not be at par with Disney or Pixar in terms of smooth movements, maipagmamalaki pa rin naman ito bilang Pinoy lalo na sa kanyang nilalaman. Maaari siyang ihanay sa mga Japanese animations.

Both directors were not nominated in the said category. Nakakalungkot isipin na mas napansin pa si Mike Tuviera dahil maayos daw nitong naidirehe ang isang crappy material tulad ng Super Inday and the Golden Bibe. Ito na ba ang sukatan ng pagiging isang mahusay na direktor laban sa mga may nailabas na kagalang-galang na trabaho?

Albert Martinez wasn't also nominated. Para sa isang period piece, hindi raw masyadong nabigyan ni Albert ng authentic feeling ang Rosario. Subalit kung effort at effort lang naman ang pag-uusapan, di hamak na maganda ang nagawa ni Albert kaysa sa mismong nagwagi sa kategorya na si Wenn Deramas.


Wenn has not shown growth in the last few years that he has been directing. Certainly better than Tanging Ina N'yong Lahat, Tanging Ina Mo, however, is inferior with the original. Kadalasan ay sume-segue ang pelikulang ito sa mga katatawanang walang kinalaman sa takbo sa pelikula at nalilimutang tumutok sa mga mas mahahalagang aspeto ng kwento tulad ng sakit ni Ina at ang unti-unti pagkawasak ng relasyon ng kanyang mga anak. The main plot has taken the backseat sa mga patawang basta-basta na lamang isinisingit sa pelikula.

Ginawa pa nilang issue ang di pagsama ni Heart Evangelista sa pelikula samantalang halos extra roles lang naman ang ginampanan ng ibang mga anak ni Ina sa pelikula. Sumulpot lang at ngumiti sa camera para masabing nabuo ang pamilya niya.

A friend told me na matalino raw si Wenn kasi alam niya ang pulso ng masa at kung ano ang papatok sa kanila. May point siya. Pero ang sagot ko, kung lagi nating hahainan ng pare-parehong putahe ang masa, hindi natin masasanay ang dila nila na kumain ng ibang pagkain, kahit paminsan-minsan lang. We should not be condescending towards their tastes at i-limit lamang sila sa iisang makakain lalo na ngayo't ang Balot ay maaari na ring gawing gourmet Balot!

Best Production Design: Rosario

Ang yabang-yabang ng production values ng Rosario! Kanyang-kanyang ang tropeo at walang aagaw sa kanya rito. Ni walang pwedeng magprotesta na mas deserving nila ang award. In the awards season next year, I'm sure na siya rin ang hahakot ng awards in terms of production design.

However, sa sobrang yabang niya, nakalimutan niyang mag-give way sa ibang mas importanteng aspeto ng pelikula. Lagi siyang nakabalandra to the point na hindi nabibigyang-focus ang eksena at nararamdaman ng mga karakter. Sa eksenang nakikipag-usap si Rosario sa kanyang pinsan sa kanyang kwarto, wide shot kadalasan ang treatment upang maipakita kung gaano ka-elaborate ang production design. Nakalimutan nitong above the production design, mas importante ang nilalaman ng eksena at hindi ang bumubuo nito.

Maaaring fault na rin ito ng direktor. Masyado siyang na-overwhelm sa tingkad ng kanyang pelikula na nakaligtaan niyang bigyang-pansin ang nasasaloob nito.

Dahil na rin mayayaman ang karakter ng Rosario, nag-focus sila sa '20's American fashion. Sapat namang naipakita ang kasuotan ng panahon na iyon, subalit naghahanap pa ako ng kasuotang masa noong panahon na iyon. Minus the dialogues kasi, maaring pumasa pa ngang American film ito dahil lamang sa overall look ng pelikula. Nawawala 'yong Pinoy authenticity niya. Kung sana'y marami-rami ang naipakitang Pinoy masa fashion, mas lalo kong ikatutuwa.

Best actress: Aiai delas Alas

Wala naman akong tutol na ibigay kay Aiai ang Best Actress trophy. Mahusay naman talaga siya. Subalit ang ma-nominate si Marian Rivera kaysa kay Jennylyn Mercado ay isang malaking kalokohan. A heavy drama character against a lousy super heroine character? Bakit naman nagkaganu'n? O sige, hindi ko napanood ang Super Inday kaya wala akong karapatang i-judge si Marian. Pero still, ang tanong ko, bakit nagkaganoon?!

Ay, sabi pala nila, dahil daw hindi kaiga-igaya ang karakter ni Jennylyn bilang Rosario na isang 20's pokpok. Weno ngayon? Bakit natin ija-judge ang performance ni Jennylyn laban sa karakter niya sa pelikula? Anong klaseng kondisyon iyon?

Besides, hindi naman kasamaan ang karakter ni Rosario. At the end ay nakitaan siya ng pagbabago at pagsisisi. Hindi ba sapat 'yun para sa tinatawag na character growth? Kung kabutihan lang pala ang magiging basehan, wala nang kontrabida roles ang mano-nominate sa susunod na MMFF kahit pa pagkagaling-galing ng kanyang performance. At magiging one-dimension na lang lagi ang ating mga karakter: bait-baitan.

After the major awards, magbigay naman tayo ng minor awards sa limang pelikulang aking napanood.

Best Transformation: Eugene Domingo

Uge has come a long, long way! Ang ganda-ganda ng outfits niya sa Tanging Ina Mo! Natalbugan na nga niya si Aiai pagdating sa itsura. Fashion kung fashion! Kaya naman nu'ng pandirihan siya ni Aiai nu'ng hahalikan na siya ng kanyang napangasawa na si Jon Avila, di naging kapani-paniwala dahil mas maayos ang itsura niya kaysa kay Aiai. Mukha siyang mamahalin!

Super Pa-sexy Award: Shaina Magdayao

Sando kung sando ang labanan sa Mamamanyika ng SRR 12 at cleavage kung cleavage sa Tanging Ina Mo! Saan ka pa! Di pa 'yan nag-e-effort masyado, ah.

WTF Character: John Lapus

Putek! Para sa'n ba ang karakter niya sa SRR 12 Episode 2? Patawa ba 'yun o pang-asar? Either way, misplaced siya sa movie. Hindi siya nakakatawa at lalong hindi siya nakakatuwa! Mas lalo lang ang inis na binigay niya sa kabuuan ng pelikula unlike sa ibang SRR na may halong comic relief pa siya.

Best Weapon: Gun

Ang baril ay pamatay sa Chaka Doll e este Mamamanyika! Never leave home without it. Ang baril din ay panakot sa mga engkanto! Itago sa kunwaring Bible at iwagayway sa mga engkanto.

Magpakatotoo Ka Award: Kris Aquino

Less make-up, more skin imperfections. Sino ang may sabing perfect ang skin ng mga artista?

Best Guest Appearance: Betty Boop in Rosario

Ay, wala pa. Si Isabel Oli pala 'yun in Betty Boop make-up. Tsuri!

Most Kinawawa Award: Jiro Manio

Hindi man lang binigyan ng kapiranggot na linya si Jiro! Nakakaawa kung kailan naman nagdarahop na 'yung bata sa ngayon.

Kahit Anong Role, Keri Na Award: DJ Durano

No explanation needed. Dapat laging umeeksena sa mga pelikula ni Wenn Deramas.

All Hype, No Substance Award: Dalaw

Feng Shui and Sukob may both starred Kris Aquino, but the success of those films should not be equated to her. It should be credited to their director Chito Rono (and their writers). However, even Chito came out with less successful horror flick via T2.

Bagsak na nga 'atang talaga ng Asian horror genre these days. Halos isang dekada na rin nating nire-rehash ang paulit-ulit na vengeful ghost theme at wala na tayong bago na mapipiga pa rito. Kailangang pagpahingan na siya until maka-imbento uli ng panibagong kwento na mananakot sa 'tin mga Pinoy. Dinadaan na lamang sa mga panggulat na musical score at pasulpot-sulpot na karakter ang katatakutan at hindi na nakakatuwa.

Malakas man siya sa takilya, subalit hindi ibig sabihin nito ay maganda siya at nakakatakot talaga.

I characterized this movie nga as a worst Patayin sa Sindak si Barbara adaptation given an Asian horror flavor.

Most Spoofed Actress: Vilma Santos

Siya na ang ginaya sa Tanging Ina Mo, siya pa rin sa Dalaw (na medyo nag-segue kay Mega)!

Ay, sana napanood ko pa 'yung tatlong movies para nadagdagan ang minor awards ko!

Despite the controversies na laging kinakaharap ng MMFF, masaya pa rin ako na maraming tumatangkilik dito, na marami pa rin ang naeenganyong manood.




Related readings:
Butch Francisco's "Ang Tanging Best Actress"
Rito Asilo's "MMFF 2010: When 'better' isn't good enough"
Butch Francisco's "Why Albert, Jennylyn not nominated"
Oggsmoggs's "RPG Metanoia (2010)"
Oggsmoggs's "Rosario (2010)"
Philbert Dy's "No Stories Left to Tell"
Philbert Dy's "Mud Wrestling with Ghosts"